کم شدن روغن موتور یعنی چه و چرا مهم است؟
روغن موتور همزمان وظیفه روانکاری، خنککاری، آببندی (رینگها) و پاککنندگی را بر عهده دارد. کاهش سطح روغن یعنی کاهش ظرفیت روانکاری و افت حاشیه ایمنی؛ نتیجه میتواند افزایش سایش یاتاقانها، داغکردن، افت فشار روغن و در موارد شدید یاتاقانزدن باشد.
نشانهها و علائم کم شدن روغن موتور
- روشن شدن چراغ روغن: معمولاً نشانه افت فشار روغن است، نه صرفاً کمبود سطح؛ در این حالت ادامه رانندگی خطرناک است.
- لکه یا چکه روغن زیر خودرو بعد از چند ساعت پارک.
- بوی روغن سوخته (نشتی روی منیفولد/اگزوز یا داغشدن روغن).
- صدای خشک در استارت سرد و بهتر شدن صدا بعد از چند ثانیه (تاخیر در روغنرسانی).
- صدای تقتق یاتاقانی/کوبش مکانیکی در دور آرام یا زیر بار.
- افت شتاب و بد کار کردن موتور بهعلت افزایش اصطکاک و دمای کاری.
- لرزش غیرعادی موتور در برخی شرایط بهعلت بدکارکردن ناشی از کمبود روغن یا آسیبهای ثانویه.
دلایل اصلی کاهش سطح روغن موتور
1) روغنسوزی (ورود روغن به محفظه احتراق)
علتهای رایج:
- فرسودگی رینگها و جداره سیلندر
- خرابی کاسهنمد سوپاپها
- گرفتگی/خرابی سیستم PCV (تهویه کارتر)
نشانه مهم: دود آبی از اگزوز (بهخصوص هنگام گاز دادن بعد از رها کردن گاز یا در استارت سرد).
2) نشتی خارجی روغن
محلهای رایج نشتی:
- واشر درِ سوپاپ
- واشر کارتل
- کاسهنمد سر و ته میللنگ
- پایه فیلتر روغن و اورینگها
- پوسته فیلتر/خنککن روغن (در برخی خودروها)
نشتیها ممکن است روی قطعات داغ بریزند و بدون چکه واضح، فقط بوی سوختگی ایجاد کنند.
3) انتخاب روغن نامناسب یا کیفیت پایین
گرانروی نامتناسب (مثلاً روغن خیلی رقیق در موتور فرسوده یا خیلی غلیظ در هوای سرد) میتواند مصرف را بالا ببرد و روغنرسانی را مختل کند. همچنین روغن بیکیفیت سریعتر افت ویسکوزیته و تبخیر دارد.
4) دمای کاری بالا و تبخیر روغن
داغکردن، کارکرد طولانی در ترافیک، خرابی سیستم خنککاری یا ضعف روغنکاری باعث تبخیر، اکسیداسیون و افت کیفیت روغن میشود.
5) رانندگی پرفشار و دور موتور بالا
بار حرارتی و برشی روغن بالا میرود و در برخی موتورها مصرف روغن در رانندگی پرگاز افزایش محسوسی پیدا میکند (خصوصاً با روغن نامناسب).
6) بعد از تعمیر موتور (آببندی اولیه)
پس از تعمیر اساسی، در دوره آببندی ممکن است مصرف روغن کمی بالاتر باشد. بازبینی سطح روغن در کیلومترهای ابتدایی ضروری است و تعویض روغن زودهنگام برای خروج برادهها توصیه میشود.
روش درست کنترل و مدیریت کم شدن روغن
- سطح روغن را روی زمین صاف و با زمان مناسب پس از خاموش کردن موتور (مطابق دستورالعمل خودرو) با گیج کنترل کنید.
- اگر چراغ روغن روشن شد، ابتدا موتور را خاموش کنید؛ سپس سطح روغن و نشتی را بررسی کنید.
- مسیر نشتی را با شستوشوی موتور و بررسی مجدد پیدا کنید (نشتی قدیمی تشخیص را سخت میکند).
- برای تشخیص روغنسوزی، علاوه بر دود آبی، تست کمپرس/لیکداون و بررسی PCV کمککننده است.
- همیشه روغن با استاندارد و گرید توصیهشده سازنده و فیلتر باکیفیت استفاده کنید.